Croeso i Etifeddiaeth Longfields

Prosiect a ariennir gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri i astudio a rhannu treftadaeth Cymdeithas Longfields. Elusen arloesol i bobl anabl a sefydlwyd ym 1952.

Sefydlwyd y gymdeithas gan grŵp o rieni oedd wedi geni plant a chanddynt barlys yr ymennydd. Mewn adeg o newid cymdeithasol mawr, roedd polisïau cenedlaethol yn cael eu cyflwyno i fynd i’r afael â materion arwyddocaol mewn cymdeithas. Fodd bynnag, i lawer o’r plant hyn, ni chafwyd fawr o ddarpariaeth, os o gwbl, ar gyfer addysg. Pan gychwynnodd ym 1952, roedd yr elusen yn cael ei hadnabod fel y Swansea and District Spastic Association.

Mae’r prosiect yn cydnabod y rhan y chwaraeodd y gymdeithas yn hanes cymdeithasol Abertawe a’r symudiad anabledd ehangach ac mae’n cydnabod y camau gweithredu a’r gwaith caled a wnaed gan sylfaenwyr y Gymdeithas. Trwy ddigwyddiadau cymunedol a chyfweliadau hanes llafar, mae atgofion Longfields wedi’u casglu gan unigolion a aeth i Longfields, aelodau eu teuluoedd, cyn aelodau staff a phobl eraill oedd yn gysylltiedig â’r sefydliad.

Mae ymchwil wedi astudio effaith y gymdeithas o’i chychwyn ym 1952 tan iddi gau yn 2011 gan ystyried agweddau a dulliau newidiol tuag at anabledd.

Mae’r atgofion a’r deunyddiau a gasglwyd yn cael eu trosi’n arddangosfa synhwyraidd ryngweithiol a gynhelir yn Amgueddfa’r Glannau o 8 Mai i 3 Mehefin 2018.

Hawlfraint Walsingham Support yw’r delweddau a atgynhyrchir fan hyn ac fe’u hatgynhyrchir o gael eu caniatâd caredig. Hoffwn ddiolch i Wasanaeth Archifau Gorllewin Morgannwg, sy’n cadw’r delweddau yn eu harchifau fel rhan o gasgliad Cymdeithas Longfields, am eu cydweithrediad a’u cymorth.

Mae cydweithredu a gweithio mewn partneriaeth yn allweddol i lwyddiant prosiect ac mae cefnogaeth Cronfa Dreftadaeth y Loteri wedi galluogi’r tîm i ymgymryd â’r prosiect cyffrous hwn. Arweinir y prosiect gan Dr. Rebecca Clifford o Brifysgol Abertawe ac mae’n rhan o’r Rhaglen Cymunedau Cysylltiedig sy’n ymchwilio i hanes cymunedau ar draws Cwm Tawe ac yn ei ddathlu. Datblygwyd y prosiect gan Teresa Hillier a Kate Spiller yn yr adran hanes a Sefydliad Ymchwil y Celfyddydau a’r Dyniaethau ym Mhrifysgol Abertawe. Bydd yr Athro David Turner yn dod ag arbenigedd mewn hanes anabledd, ymgysylltiad â’r cyhoedd a rheoli prosiectau. Dyma’r sefydliadau partner:

  • Swansea Vale Resource Centre yw lle mae rhai o’r unigolion sy’n mynychu Longfields bellach yn mynd.
  • Gwasanaeth Archifau Gorllewin Morgannwg sy’n lletya ‘Casgliad Longfields’ ac mae’n adnodd gwerthfawr i’r prosiect.
  • Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yw lle bydd arddangosfa’r prosiect yn cael ei chynnal ym mis Mai 2018.
  • Scope, yr Elusen Anabledd sy’n cefnogi’r prosiect trwy roi mynediad i rwydwaith o wirfoddolwyr anabl a thrwy rannu eu gwybodaeth am hanes pobl anabl.
  • Casgliad y Werin Cymru sy’n cefnogi gweithgareddau ymgysylltu â’r gymuned ac sy’n darparu hyfforddiant i ddigideiddio ffotograffau.
  • Gwasanaeth Llyfrgell Ganolog Abertawe sy’n rhoi mynediad i’r amryw ffynonellau sydd ar gael trwy’r casgliad Astudiaethau Lleol. Gellir chwilio am gopïau archif o’r South Wales Evening Post i weld y sylw i’r gymdeithas yn y wasg.
  • Dr. Angie Turner o Brifysgol Strathclyde fydd yn rhannu ei harbenigedd mewn casglu atgofion a sesiynau celfyddydol i unigolion gyda gallu cyfathrebu cyfyngedig.