Hanes Longfields

Sefydlwyd Cymdeithas Longfields, a arferai gael ei hadnabod fel y Swansea & District Spastic Association, ym 1952. Fe’i dechreuwyd gan grŵp o rieni plant a chanddynt barlys yr ymennydd. Dechreuodd y rhieni hyn gwestiynu diffyg y ddarpariaeth addysgol a gwasanaethau eraill ar gyfer eu plant ac ymgyrchon nhw i godi ymwybyddiaeth o hyn. Trwy eu gwaith caled a’u hymdrechion, codon nhw broffil eu plant a’r anghyfiawnderau a wynebwyd ganddynt. Hyrwyddon nhw eu hachos trwy lobïo’r llywodraeth leol a chenedlaethol; herio barn feddygol; ennill cefnogaeth y gymuned; sicrhau cefnogaeth a nawdd sêr ar raddfa eang; ac ymgyrchu’n amlwg yn y cyfryngau lleol a chenedlaethol.

Dyma grynodeb o hanes y Gymdeithas sy’n tynnu sylw at waith caled a phenderfyniad yr aelodau a’i sefydlodd, y cefnogwyr, y gwirfoddolwyr a’r staff a gyfrannodd at lwyddiant Longfields. Nid yw’n bosibl cydnabod yr holl unigolion yn y lle sydd ar gael ond, heb eu cyfraniad, ni fyddai’r Gymdeithas wedi goroesi am bron i drigain o flynyddoedd.

1950au

Roedd eu cyfarfod ffurfiol cyntaf yn Clarks College, Abertawe lle’r oedd cytundeb unfrydol i ffurfio’r Gymdeithas. Pan gafodd ei chychwyn, roedd yn cael ei hadnabod fel y Swansea and District ‘Spastic’ Association. Sefydlon nhw’r ysgol gyntaf yng Nghymru i blant gyda pharlys yr ymennydd gyda’r ‘ystafell ysgol’ yn cael ei rhentu yn y Grove, Uplands.

Y diwrnod cyntaf yn yr ysgol
Y diwrnod cyntaf yn yr ysgol
Maer Abertawe yn cyflwyno’r allwedd i’r ysgol newydd 1953

Ym 1955, prynwyd y tŷ ‘Longfields’ yn West Cross am £5,100 gan Mrs. Felicie Philippe, gwraig ddyngarol oedd yn byw yn Llundain. Rhoddodd y tŷ hwn yn anrheg i’r Gymdeithas. Galluogodd hyn i’r aelodau agor y feithrinfa gyntaf yng Nghymru i blant gyda pharlys yr ymennydd yn ogystal â Chanolfan Hyfforddiant i Bobl Ifanc.

Mrs Philippe y tu allan i Longfields
Y plant cyntaf yn cyrraedd Longfields 1955

1960au

Codwyd adeilad newydd, y Ganolfan Waith, ar dir Longfields ac fe’i hagorwyd ar 20 Tachwedd 1962. Darparodd y Ganolfan Waith gyflogaeth i bobl gyda pharlys yr ymennydd, gan ennill contractau gan fusnesau lleol fel Mettoys ac Addis. Gwnaed gwaith diwydiannol ysgafn yn ogystal â mynd ar drywydd gwaith llaw. Yn ogystal, roedd yr Ystafell Argraffu’n brysur iawn yn diwallu ystod o archebion argraffu. Golygai’r mentrau newydd hyn fod gan y Gymdeithas stondinau yn Sioe Gŵyr a Sioe Haf y Sir yn Singleton. Cymeron nhw ran hefyd yn y Ffair Fasnach a Diwydiannau ym Mhafiliwn Patti.

Mae Blwyddlyfr 1962 y Gymdeithas yn rhestru’r detholiad o eitemau a wnaed yn y Ganolfan Waith
Mae Blwyddlyfr 1962 y Gymdeithas yn rhestru’r detholiad o eitemau a wnaed yn y Ganolfan Waith
Mr H. McKelvie, The Works Manager, at the head of an assembly line in the production of toy sets, by Richard Lewis, Joan Hubbard and Ann Rogers, a contract undertaken for Mettoys Ltd.
Rhes gydosod at ddibenion cynhyrchu setiau teganau 1964

1970au

Codwyd estyniad i’r Ganolfan Waith er mwyn symud a lletya’r feithrinfa a redwyd yn Longfields. Yn dilyn yr addasiadau i’r tŷ, crëwyd uned breswyl i ddarparu cyfleoedd am seibiant i deuluoedd.

Galwyd un o’r ystafelloedd yn yr uned breswyl yn ystafell ‘Tom Jones’. Gwnaeth y Gymdeithas gysylltiadau â phennod ‘Bridge across the Pond’ y Tom Jones International Fan Club. Aeth eu gweithgareddau codi arian tuag at ddodrefnu’r ystafell wely yn yr uned a chafodd portread wedi’i fframio o Tom ei hongian ar y wal.

Ar ddechrau’r 1970au, ystod oedran y bobl a aeth i Longfields oedd rhwng 3 a 54 oed. Erbyn canol y 1970au, trosglwyddwyd pob plentyn oed ysgol i Dŷ Morfydd, sef ysgol oedd yn cael ei rhedeg gan yr awdurdod lleol.

Mr. Derek Miller, yr Ysgrifennydd Anrhydeddus, yn dangos ystafell ‘Tom Jones’ yn Longfields i’w ferch, Sara.
Mr. Derek Miller, yr Ysgrifennydd Anrhydeddus, yn dangos ystafell ‘Tom Jones’ yn Longfields i’w ferch, Sara.

1980au

Roedd y 1980au yn adeg o newid gan symud i ffwrdd o weithgareddau yn y Ganolfan Waith tuag at raglenni cymunedol, gyda mwy o ffocws ar sgiliau bywyd fel rheoli cyllidebau, coginio a sgiliau cymdeithasol. Fodd bynnag, roedd gweithgareddau crefft a therapi celf yn parhau i chwarae rôl bwysig yn y gweithgareddau dydd-i-ddydd yn y Ganolfan.

Cymerodd y Gymdeithas ran yn y Prosiect Gwasanaeth Cyfrifiadurol i Bobl Anabl a’u galluogodd i ddysgu a chael addysg. Mynychodd grŵp yn Longfields weithdai Prosiect Theatr Gymunedol hefyd a dechreuon nhw ddysgu am hunan-eiriolaeth.

1990au

Yn ystod y 1990au, yn unol â sefydliadau tebyg, newidiodd y Gymdeithas ei henw. Daeth yn Gymdeithas Longfields yn lle Swansea & District Spastic Association. Roedd y gair ‘sbastig’ wedi mynd yn derm difrïol mewn cymdeithas yn hytrach na dim ond disgrifio symptom o barlys yr ymennydd. Roedd y newid enw hwn yn benderfyniad pwysig i’r Gymdeithas.

Arweiniodd yr angen i ddangos darpariaeth gwasanaeth o safon at y Gymdeithas yn cyflawni’r Wobr Buddsoddwyr mewn Pobl tuag at ddiwedd y degawd. Roedd hwn yn gyflawniad roedden nhw’n iawn i fod yn falch ohono a chawson nhw hefyd Wobr Cyflawniad Grŵp gan yr elusen genedlaethol Scope.

Detholiad o Adroddiad Blynyddol 1999 ar y Wobr Buddsoddwyr mewn Pobl

Yna, ym mis Mawrth, ar ôl sawl mis o asesu, clywsom ein bod ni wedi bod yn llwyddiannus yn ein cais am Wobr fawreddog “Buddsoddwyr mewn Pobl”.

Ar y pryd, dywedodd yr Aseswr, Mr. Ian Webb, y creodd yr awyrgylch hamddenol yn Longfields a’r agwedd gadarnhaol a ddangoswyd gan aelodau cynrychioliadol o staff, pwyllgorau, rhieni a gwirfoddolwyr y siaradodd gyda nhw yn ystod ei ymweliadau niferus â Longfields argraff arno, ac nad oedd ganddo unrhyw betruster o ran argymell y wobr i’r panel dyfarnu.

Derbyniwyd plac y cyflwyniad maes o law, ac ar 19 Mai, fe’i datguddiwyd gan Mr. Roy Noble o BBC Cymru. Roedd nifer fawr o’n cyfeillion yn bresennol yn yr achlysur ac arhoson nhw i fwynhau bwffe gwych a ddarparwyd gan David.

Y drydedd wobr yw’r ‘Wobr Cyflawniad Grŵp’ gan Scope, a fydd yn cael ei chyflwyno yn y Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol, ac rydym yn falch iawn o dderbyn y gydnabyddiaeth hon.

Llongyfarchiadau i bawb sydd wedi chwarae rhan wrth ennill y gwobrau hyn. Er mwyn cadw’r Wobr “Buddsoddwyr mewn Pobl”, rhaid i ni gynnal y safonau hyfforddiant uchel a’r systemau monitro a fydd yn gorfod cael eu hailasesu ar adegau penodol, ac i’r perwyl hwn, yn ystod y misoedd diwethaf, rydym wedi cynyddu’r hyfforddiant staff mewn sawl maes. Mae aelodau staff wedi mynychu cyrsiau ar waith cyfrifiadurol, cymorth cyntaf, risg teithio, codi arian, iechyd a diogelwch a hylendid, ac mae cyrsiau pellach ar feddyginiaeth, trin a thrafod â llaw a gyrru bws mini wedi’u cynllunio i’r dyfodol agos.

Parhaodd y sefydliad fel canolfan ddydd a sefydliad elusennol gan uno â Walsingham Support yn 2010.

Ni fyddai’r aelodau a’i sylfaenodd wedi meddwl y byddai’r sefydliad a grëwyd ganddynt yn y 1950au yn bodoli am bron i 60 o flynyddoedd!

Bill Paton